همایش رونمایی از کتاب «پژوهش‌هایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در ایران معاصر» در دانشگاه تفرش برگزار خواهد شد

در ادامه مجموعه برنامه‌هایی که با هدف معرفی کتاب «پژوهش‌هایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در ایران معاصر» و در سطح کشور برگزار شد، ابن بار به همت دانشگاه شهید باهنر کرمان برگزار شد. در این مراسم آقای دکتر سید جلال الدین فاطمی «عضو هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان و ریاست سابق دانشکده فیزیک این دانشگاه»، آقای دکتر سعید دوست محمدی از اعضای هیئت علمی دانشکده فیزیک کرمان» و آقای دکتر چاوشی «عضو هیئت علمی گروه فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف و مولف کتاب» به معرفی دستاوردهای پژوهشی سال های اخیر خود پرداختند.

 

تیزر رونمایی از کتاب

 

گزارش تفصیلی رونمایی

 

کتاب «شیمی هشتم برای دانش‌آموزان پیش‌رو» منتشر شد

مؤسسه فرهنگی آموزشی ادب و دانش ماخ نسل نوین کتاب‌های آموزشی علوم خود را با تکیه بر مدلی کاملا نوین در آموزش علوم و مطابق نیازهای مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان روانه‌ی بازار کرده است. برای کسب اطلاعات بیشتر روی ادامه‌ی خبر کلیک کنید.

نویسنده این جلد از کتاب آقای دکتر علی اکبری صحت هستند؛ آقای دکتر علی‌اکبری‌صحت مدرک دکترای خود را با موضوع سنتز تک لایه‌های کربنی گرافن و استفاده‌های آن در بیوسنسورهای الکتروشیمیایی از دانشگاه تهران اخد کرده‌اند. آقای اکبری‌صحت هم‌اکنون سرگروه شیمی مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان در کل کشور و سرگروه شیمی سمپاد در استان تهران هستند. ایشان پیش از این سابقه‌ی چندین سال تدریس و سرپرستی دپارتمان شیمی در مدارس علامه‌حلی ۱ و ۲ تهران را در کارنامه‌ی خود دارند. ایشان هم‌اکنون در یک شرکت دانش‌بنیان که به تولید محصولات استراتژیک مشغول است، عضو هیئت مدیره هستند. در بخش آکادمیک هم چاپ و انتشار بیش از ۱۵ مقاله‌ی علمی در حوزه‌های مختلف شیمی در نشریات معتبر بین‌المللی (ISI) از جمله دستاوردهای پژوهشی ایشان است.

برای آشنایی با استراتژی تآلیف کتب جدید راهنمای مطالعه‌ی دانش‌آموز و روش تدریس آن در ادامه آمده است:

مقدمه‌ی ناشر

مؤسسه فرهنگی آموزشی ماخ از بدو تأسیس تاکنون با هدف خدمت‌رسانی به قشر معدود و محدود دانش‌آموزان سرآمد ایران اسلامی فعالیت‌های آموزشی خود را در گروه‌ها و مقاطع مختلف آموزشی آغاز کرده است. آنچه پیش روی شما قرارگرفته نخستین محصول از مجموعه فعالیت‌های مؤسسه ماخ در حوزه‌ی آموزش استعدادهای درخشان در دوره یک متوسطه است.

همان‌طور که احتمالاً مستحضرید، سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان که امروزه با نام مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان شناخته می‌شود، در ساختار سنتی خود محتوای ویژه‌ای را برای دانش‌آموزان محصل در مراکز تابعه‌ی خود آماده و منتشر می‌کرده است که هم ‌اکنون انتشار این محتوا بر عهده‌ی سازمان برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی گذاشته شده است. این کتاب‌ها با همکاری اساتید و سرگروه‌های دروس مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان نگاشته می‌شوند و دانش‌آموزان مدارس تیزهوشان آن را با نام کتاب‌های محتوای تکمیلی می‌شناسند. کتاب‌های تکمیلی سمپاد چند سالی است که مجدداً به‌طور رسمی در این مدارس تدریس می‌شوند.

مؤسسه فرهنگی آموزشی ماخ با بررسی کتاب‌های تکمیلی و با دریافت نظرات معلمین و مدرسین مدارس سمپاد در استان‌های مختلف کشور ضمن طراحی و تکمیل محتوای مصوب وزارتی سعی داشته تا با همکاری سرگروه‌های دروس مختلف دوره یک متوسطه مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان در سال‌های جاری یا گذشته و با علم به نواقصو کاستی‌هایی که در مهارت‌های عمومی دانش‌آموزان فارغ‌التحصیل مدارس استعدادهای درخشان را شامل می‌شود، با از سر راه برداشتن دیواره‌های فرضی علوم مختلف که در سنین نوجوانی شکل می‌گیرند؛ ساختاری نوین را طراحی کند تا در یک روند سه ساله و بلند مدت ضمن ایجاد ارتباط بین علوم مختلف در ذهن و تفکر دانش‌آموزان، به تعمیق مهارت‌های رفتاری و ارتباطی دانش‌آموزان در بستر علوم تجربی بپردازد. با توجه به جدا بودن منابع تدریس این سرفصل‌ها در نظام آموزش‌وپرورش سنتی ایران، این روند می‌تواند تحولی بنیادین در تفکر الگوریتمی دانش‌آموزان را باعث شود.

بعد از پایان مطالعه‌ی مجموعه کتاب‌های علوم ماخ که پیش روی شما قرار گرفته است، انتظار می‌رود دانش‌آموزی که تحت نظام آموزشی این کتاب‌ها تعلیم دیده باشد، با مهارت‌های گزارش‌نویسی، خواندن و نوشتن محتواهای علمی، ارتباطات اجتماعی برای انجام کار گروهی و … آشنا شده باشد. همچنین تلاش شده است با بهره‌گیری از منطق علمی، دلایل برخی رفتارهای پرخطر را به دانش‌آموز یاد بدهد تا نسبت به تکرار آن‌ها در زندگی روزمره‌ خودداری بورزد. مواردی که در این مقدمه گفته شد، اشاره مختصری بود بر دو سه مورد از چند ده ویژگی این مجموعه کتاب‌ها که در راهنمای معرفی روش تدریس و مطالعه‌ی کتاب که توسط تیم تألیف به تفصیل معرفی و بررسی شده است. لذا سخن کوتاه می‌کنم و به‌عنوان مدیر برنامه‌ریزی و تألیف این پروژه که با همکاری انتشارات دانش‌پژوهان جوان (همکار سنتی و دیرینه‌ی ما در حوزه‌ی المپیاد) و انتشارات گامی تا فرزانگان (مرکز آموزشی فعال در حوزه‌ی ورودی مدارس تیزهوشان) به چاپ رسیده است؛ شما را به بررسی تدریس و نقد این کتاب دعوت می‌نمایم.

هرچند آماده‌سازی این مجموعه، دشواری‌های فراوانی داشته که از مرحله‌ی طراحی ساختار کلی کتاب، انتخاب مؤلف توانمند، صفحه‌آرایی دقیق و مطابق آخرین الگوهای سفیدخوانی و رنگ‌بندی مصوب دفتر تألیف کتب درسی، چاپ دقیق و باکیفیت و تا مرحله‌ی توزیع در سطح کتاب‌فروشی‌های معتبر سراسر کشور همراه ما بوده است؛ اما بسیار خرسندیم و به خود می‌بالیم که در بحبوحه‌ی بازی‌های رنگارنگ انتشار کتب مختلفی که با عنوان کتاب‌های کمک‌آموزشی ویترین کتاب‌فروشی‌ها را پر از رنگ‌های پر زرق و برق کرده‌اند کتابی با ویژگی‌های حاضر را تقدیم برترین دانش‌آموزان این مرز و بوم کرده‌ایم که تنها به بازفرآوری آنچه وزارت آموزش و پرورش برای سطح علمی متوسط دانش‌آموزان ایرانی نگاشته، نپرداخته است و شانه به شانه‌ی غول‌های آموزشی دنیا مسیری هدفمند و از پیش تعیین شده را برای هدایت علمی، فرهنگی و اجتماعی دانش‌آموزان پی‌ریزی می‌کند.

می‌دانیم و باور داریم که تغییر روش تدریس از الگوهای سنتی به آنچه این مجموعه کتاب‌ها بر مبنای آن نگاشته شده؛ سخت و شاید در برخی موارد پر زحمت باشد اما یقین داریم که این دشواری‌ها، منادی ظهور تغییری بنیادین در مدارس استعدادهای درخشان و مدارسی خواهد بود که نام خود را به برنامه‌ریزی و آموزش دانش‌آموزان نخبه مزین کرده‌اند.

مطمئنیم این سختی‌ها اگر تا به انتها سپری شود؛ بعد از پایان یک سال تحصیلی شاهد ظهور پروانه‌ای خواهیم بود که گروه گروه مدارس مشتاق شیوه‌های نوین آموزش را به سمت خود سوق می‌دهد. امیدواریم شما از نخستین‌هایشان باشید… ان‌شاءالله.

ما نیز همراه شما اساتید گرامی خواهیم بود و ضمن آماده‌سازی راهنمای تدریس این کتاب به‌صورت دی‌وی‌دی‌های آموزشی و همراهی‌های حضوری، تلفنی یا برخط، شما را در مسیر این تحول همراهی خواهیم کرد؛ پس نگران نباشید و اگر این تغییر را در راستای کیفیت‌بخشی به مراکز آموزشی تابعه‌ی خود می‌بینید، ما را در کنار خود خواهید داشت.

کامبیز خالقی

 مدیر عامل و مدیر برنامه‌ریزی و تألیف مؤسسه ماخ

مقدمه‌ی مؤلف

در دوره‌ای که ما در آن زندگی می‌کنیم علم و تکنولوژی با سرعت زیادی در حال پیشرفت هستند. هر روز خبرهای جدیدی از کشفیات و اختراعات جدید منتشر می‌شود که نشان‌دهنده تحقیقات گسترده دانشمندان در زمینه علم است؛ اما این سرعت بالای پیشرفت و کشفیات نتیجه چه چیزی است؟ چرا کشفیات و ابداعات انسان در ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ سال پیش این‌گونه زیاد نبود؟ انسان دوره‌های متفاوتی را بر روی کره زمین پشت سر گذاشته است که هر کدام با اتفاقات خوشایند و ناخوشایندی همراه بوده است؛ اما آن چیزی که در کل برای انسان اتفاق افتاده تغییرات مثبت است. انسان مانند کودکی به دنیا آمده و با بزرگ‌تر شدن، آگاهی و فهم بیش‌تری نسبت به دنیای اطرافش پیدا کرده است. امروزه نسل انسان اولیه به درجه‌ای از شعور و آگاهی رسیده است که می‌تواند در مورد فضا تحقیق کند، به فضا سفر کند و یا در مورد درون اتم نظر بدهد. همه این اتفاقات بزرگ و مثبت یک شبه و بی دلیل به وجود نیامده‌اند. دلیل بسیار جدی برای این همه اتفاق بزرگ، تغییر نگاه انسان به دنیایی است که در آن زندگی می‌کند.

در کتاب شیمی هفتم اصل بر این است که نگاه متفاوتی به مباحث شیمی داشته باشیم. می‌خواهیم با همدیگر پنجره جدیدی را برای نگاه به پدیده‌های اطرافمان باز کنیم. هدف این نیست که مسائل بسیار سنگین علمی را با فرمول‌های عجیب‌وغریب بگوییم بلکه می‌خواهیم پدیده‌های علمی را تا حد ممکن و با همدیگر به‌صورت ساده توصیف کنیم تا درک خوبی از آن‌ها داشته باشیم. ما نمی‌خواهیم که اسیر فرمول بشویم، بلکه می‌خواهیم بگوییم که فرمول نتیجه استدلال و نظم دادن ذهن ما به یک پدیده علمی است.

کتاب شیمی هفتم از سه فصل تشکیل شده است که عبارت‌اند از: «مواد الفبای زندگی»، «عناصر و جدول تناوبی» و «رابطه‌ی بین اجزای سازنده مواد و حالت آن‌ها». در فصل اول توصیف ذره و تاریخچه کشف مدل‌های اتمی پرداخته می‌شود. فصل دوم در مورد عناصر و تفاوت و شباهت‌های آن‌ها بررسی می‌شود و در فصل سوم حالت‌های مواد و ویژگی‌های برخی مواد مطالعه می‌شود.

کتاب حاضر نتیجه چندین سال تجربه و تحقیق عملی است و در آن سعی شده است تا بیش‌تر به یادگیری مفاهیم پرداخته شود. در کنار مطالب اصلی کتاب موضوعاتی با نام فعالیت مطرح شده است که کمک جدی به یادگیری مطالب اصلی کتاب می‌کند. پرسش‌هایی که در این کتاب مطرح شده‌اند شامل دو بخش تستی و تشریحی هستند که توانایی دانش آموزان را در آمادگی برای آزمون‌های مختلف را بالاتر می‌برند.

در مدت زمان گردآوری و تألیف مباحث کتاب از مشاوره و کمک دوستان بزرگواری بهره‌مند شده‌ام، از جمله دوستان عزیزم جناب آقایان دکتر امیر رخشانی، دکتر محمدرضا پورجاوید، دکتر امین دزفولی، دکتر امین امینی، سید صمد صفوی، وحید افشار، سید فرید عباسی و سایر دوستانی که ایده‌های فکری‌شان کمک بنده بوده‌‌اند.

از دوست عزیز و بزرگوارم کامبیز خالقی مدیر مؤسسه فرهنگی آموزشی ماخ که همیشه از مباحث فکری و ایده‌های نابشان بهره‌مند شده‌ام، کمال تشکر و سپاس را دارم.

تشکر بسیار ویژه از همسر مهربانم خانم الهه نجفیان اشرفی که همواره پشتیبان روحی و فکری من بوده‌اند و در تألیف این کتاب از محبت بی‌دریغش بهره‌مند شده‌ام.

علی اکبری صحت

کتاب «راه و رمز زیست‌شناسی دهم» منتشر شد

کتاب راه و رمز زیست‌شناسی دهم ماخ به همت مؤلف توانمند جناب آقای مجید علی‌نوری از اساتید باسابقه‌ی زیست‌شناسی کشور در ۵۷۰ صفحه و با قیمت ۹۰ هزارتومان و به‌صورت تمام رنگی وارد بازار شد.

در ادامه‌ مقدمه‌ی مؤلف را می‌توانید بخوانید. همچنین برای دریافت تعدادی از صفحات کتاب اینجا کلیک کنید.

درباره‌ی مؤلف:

پیشگفتار مؤلف؛

سلام

وقتی کتاب درسی زیست‌شناسی دهم چاپ شد، به خودم قول دادم برای سال بعد حتماً کتاب جامع دهم رو چاپ خواهم کرد. اما وقتی شروع به نوشتن کردم، دیدم اصلاً نمیشه از متن‌های جزوات نظام قدیم و یا سوالاتی که قبلاً بر اساس کتاب‌های زیست دوم، سوم و پیش‌دانشگاهی تألیف کرده بودم، استفاده کنم. به همین خاطر با وجود مشغله بسیار زیاد، دو سال طول کشید تا کتابی بنویسم که فقط بر اساس کتاب درسی‌های نظام جدید باشه و تک تک تست‌‌های اون طبق محتوای کتاب‌های جدید طرح شده باشه و تقدیم حضورتون کنم.

روی صحبتم با شما دوازدهمی‌های عزیزی هست که در سال تحصیلی پیش رو باید کنکور بدید!

میدونم دو سال دهم و یازدهم رو با فراز و نشیب‌های خاصی پشت سر گذاشتید؛ مثل اینکه: کتاب کی چاپ میشه! چرا دهم اینقدر سخته! چرا تغییرات ساختاری کتابهای جدید زیاده! و از همه مهم‌تر اینکه چرا اینقدر واژگان معادل فارسی وارد کتاب‌ها شدند!!

با همه‌ی این رخدادها حالا وقتشه تا خودتون رو برای آزمون سرنوشت‌سازی آماده کنید که عملاً میتونه روی مسیر زندگی و تمام آینده‌ی شما اثرگذار باشه.

در ارتباط با کتاب زیست‌شناسی دهم لازم می‌بینم بگم که بالاخره چاپ اول هیچ کتابی – از جمله این کتاب- خالی از ایراد نیست! ولی مهم اینه که در چاپ بعدی بسیاری از ایرادات آن برطرف شدند. شاید پیش خودت بگی خب من بیچاره چه گناهی کردم که باید یه چیزایی رو غلط یاد بگیرم و از همون غلط‌ها هم کنکور بدم!!؟ تقریباً با اطمینان کامل میشه حدس زد که از اون بخش‌هایی که سال بعدش اصلاح شدند، سوال طرح نخواهد شد.

اگر از معادل‌های فارسی چشم پوشی کنیم، کتاب‌های زیست جدید نسبت به کتاب‌های قبلی خیلی بهتر شدند، چون بیشتر روی مفاهیم تأکید دارند؛ نه روی حفظیات زیست‌شناسی! البته بالاخره حفظیات جزو جدا نشدنی از درسی مثل زیست‌شناسی هستند که خب اگر عاشق این درس باشید، خیلی راحت با اصطلاحات علمی جدید که باهاشون آشنا می‌شوید، کنار خواهید اومد.

ادامه خبر…
اعلام رتبه‌بندی مدارس بر اساس قبولی‌های مرحله دوم المپیادهای علمی ۹۵

همونطور که دیدید در ابتدای تمام فصل‌های دوازدهم تاکید کردند که طرح سوال محاسباتی و سوالاتی که مربوط به حفظ کردن توالی‌های کدون و آمینو اسیدها می‌شوند رو در تمامی آزمون‌ها ممنوع اعلام کردند. این یعنی کنکور مفهومی!

پس بهتره بیشتر روی مفاهیم سرمایه‌گذاری کنید! نه روی جملات مجهول و چند بار منفی در منفی شده‌ای که باهاشون تست‌های بی‌فایده طرح شده است.

راستی در مورد واژگان معادل فارسی هم خیالتون راحت! چون اعلام کردند که در کنکور از هر دو واژه‌ی علمی و معادل فارسی به صورت پرانتر استفاده خواهد شد.

خوندن مبحثی بهترین کاری هست که می‌تونید انجام بدید.

مثلاً همه‌ی مفاهیم مربوط به ساختمان و عملکرد اندامک‌های سلولی رو که به صورت پراکنده تو کتاب‌هاتون اومدن، در ابتدای فصل دوم همین کتاب، یک جا یاد بگیرید. یا اینکه فصل‌های گیاهی هر سه سال دهم، یازدهم و دوازدهم رو با هم درک کنید.

از اینجا به بعد، شما دهمی عزیز مخاطب من هستی!

کتابی که پیش روی شماست از سه نظر برتری خودش رو بهتون اثبات خواهد کرد:

۱- داشتن درسنامه‌های جامع که شما رو از هر کتاب کمکی دیگه‌ای بی‌نیاز می‌کنه.

۲- وجود سوالات تشریحی در پایان هر گفتار که شما رو برای امتحانات داخلی و پایان‌ترم آماده می‌کنه.

۳- وجود تست‌های تمرینی در پایان هر گفتار که خب نسبتاً تست‌های ساده‌ای هستند و تست‌های ترکیبی و کمی دشوار که در پایان هر فصل قرار داده شدند.

توصیه می‌کنم در هر پایه‌ای که هستی، به نکات زیرنویس شکل‌ها و جدول‌هایی که در درسنامه‌ها اومدند، خیلی خوب دقت کن و سعی کن موشکافانه باهاشون برخورد کنی.

در پایان لازم می‌بینم از دانش‌آموزان عزیز محدثه قربانعلی‌، صدف آگاهی و پارسا ولایی که در ایده‌پردازی برخی تست‌ها کمک شایانی داشتند، تشکر کنم (البته الان هر سه در بهترین رشته‌ها و بهترین دانشگاه‌های کشور مشغول به تحصیل هستند).

به امید پیروزی

مجید علی‌نوری

شهریور ۱۳۹۷

مراسم رونمایی از کتاب «پژوهش‌هایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در ایران معاصر» برگزار شد

عصر چهارشنبه ۱۴ شهریورماه۹۷، هشتاد و سومین نشست علمی باشگاه نجومِ مرکز علوم با عنوان «رونمایی از کتاب پژوهش‌هایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان شناسی در ایران معاصر»، با حضور جمعی از منجمان آماتور و علاقه مندان به علم نجوم در تالار کهکشان مرکز علوم و ستاره‌شناسی تهران از ساعت ۱۷ الی ۲۰:۳۰ برگزار شد.

این نشست علمی، با حضور و سخنرانی اساتید بنامی همچون آقایان  دکتر مهدی گلشنی« از اعضای حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی و استاد ممتاز  و رییس گروه فلسفه ی علم دانشگاه صنعتی شریف » ، دکتر جعفر آقایانی چاوشی « از اعضای هیئت علمی گروه فلسفه ی علم این دانشگاه» ، دکتر محمود بهمن آبادی « عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف و رییس کمیته‌ی علمی المپیاد فیزیک باشگاه دانش‌پژوهان جوان » و دکتر علی عجب‌شیری‌زاده «  عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز و رییس سابق مرکز تحقیقات نجوم و اخترفیزیک مراغه » مؤلفین این کتاب ارزشمند برگزار شد و موضوع سخنرانی‌ها نکات علمی پیرامون آنچه در این کتاب گرد آوری شده است.

 

آغاز آیین رونمایی و مراسم پخش سرود جمهوری اسلامی ایران، حاضرین به ترتیب از چپ به راست: دکتر مهدی گلشنی، دکتر محمود بهمن‌آبادی، دکتر جعفر آقایانی چاوشی، کامبیز خالقی

 

در ابتدای برنامه آقای کامبیز خالقی مدیرعامل مؤسسه فرهنگی آموزشی ادب و دانش ماخ، ضمن خوشامدگویی به حاضرین محترم و توضیحی مختصر در مورد کتاب و چگونگی انتشار از آقای دکتر گلشنی دعوت کردند که برای ایراد سخنرانی به روی سن تشریف بیاورند.

 

آقای دکتر مهدی گلشنی در مورد تاریخه‌ی کیهان‌شناسی در ایران و جهان و نقش دانشمندان ایرانی و مسلمان در این باب صحبت می‌کنند.

در پایان سخنرانی دکتر گلشنی از این استاد برجسته‌ی دانشگاه دعوت شد تا لوح یادبودی که به همین مناسبت منتظر شده است را توشیح بفرمایند.

 

آقای دکتر علی عجب‌شیری‌زاده استاد برجسته‌ی دانشگاه تبریز و بنیا‌ن‌گذار مرکز تحقیقات نجوم و اخترفیزیک مراغه در مورد هلیوسفر خورشید و نقش پژوهش‌های حال و آینده‌ی ایرانیان در این بابا سخن گفتند.

 

آقای دکتر محمود بهمن‌آبادی ضمن صحبت در مورد یکی از مقالا خود در این کتاب از مسیر پر پیچ و خمی که در مسیر ساخت رصدخانه‌ی آشکارساز پرتوهای کیهانی طی کرده‌اند سخن گفتند و ظرفیت‌های دانشمندان ایرانی در پژوهش‌های این حوزه را بازگو کردند. در انتها نیز با توشیح لوح یادبود از دست‌اندکاران تهیه و تولید این کتاب قدردانی کردند.

 

در پایان نیز دکتر جعفر آقایانی چاوشی عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف با بازگو کردن بخشی از مسیر پر فرار و نشیبی که در گردآوری این مقالات پشت سر گذاشته بودند، از چرایی و اهمیت تدوین چنین کتاب‌هایی در حوزه‌ی آموزش نجوم و اخترفیزیک ایران معاصر گفتند.

 

در واپسین بخش از اجرای این آیین، خانم دکتر داوودی‌فر از محققین برجسته‌ی حوزه‌ی کیهان‌شناسی واخترفیزیک در مورد مقاله‌ی خود پیرامون آشکارسازی پرتوهای کیهانی برای حاضرین سخن گفتندو لوح یادبود را امضا کردند.

 

عکس گروهی پایان همایش به ترتیب از راست به چپ: آقای چیذری مدیر مرکز علوم و ستاره‌شناسی تهران، دکتر علی عجب‌شیری‌زاده عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز، کامبیز خالقی مدیر عامل مؤسسه ماخ، دکتر جعفر آقایانی چاوشی نویسنده‌ی کتاب و عضو هیئت علمی گروه فلسفه‌ی علم دانشگاه صنعتی شریف، دکتر محمود بهمن‌آبادی عضو هیئت علمی گروه فیزیک دانشگاه شریف و رییس کمیته‌ی علمی المپیاد فیزیک باشگاه دانش‌پژوهان جوان و خانم دکتر پانته‌آ داوودی‌فر عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات نجوم و اخترفیزیک مراغه

 

توشیح لوح یادبود توسط دکتر جعفر آقایانی چاوشی

 


کتاب «پژوهش‌هایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در ایران معاصر» به همت آقای دکتر جعفر آقایانی چاوشی (عضو هیئت علمی گروه فلسفه‌‌ی علم دانشگاه صنعتی شریف) و با پیشگفتاری از دکتر مهدی گلشنی (عضو شورای‌عالی انقلاب فرهنگی و استاد ممتاز دانشگاه صنعتی شریف) توسط مؤسسه آموزشی – فرهنگی ادب و دانش ماخ و انتشارات رمز روانه‌ی بازار شده است.

بانک کتاب آزمون‌های آزمایشی ماخ به تفکیک سنوات و پایه‌های مختلف در ۱۰ جلد منتشر شد

با توجه به درخواستهای زیاد رسیده به روابط عمومی مؤسسه آموزشی و فرهنگی ادب و دانش ماخ برای انتشار فایل و بانک سوالات آزمون‌های برگزار شده در سال‌های گذشته، این موسسه اقدام به انتشار این مجموعه کتاب‌ها به تفکیک دوره‌ و پایه‌ی برگزاری کرده است.

ترجمه‌ی کتاب نظریه اعداد اثر تیتو آندرسکو منتشر شد

این کتاب توسط آقای دکتر حسین خزایی از دارندگان مدال طلای کشوری المپیاد دانش‌آموزی ریاضی ترجمه و به همت انتشارات رمز وابسته به مؤسسه آموزشی و فرهنگی ادب و دانش ماخ با قیمت ۳۵ هزار تومان وارد بازار شده است.

کتاب نظریه اعداد، که در ۲۳ فصل تهیه شده و پیش رو دارید، حاصل سال ها تجربه تیتو آندرسکو سرپرست تیم ملی المپیاد ریاضی ایالات متحده امریکا و یکی از بهترین منابع در این زمینه است. چرا که ضمن پرداختن به کلیه سرفصل‌های نظریه اعداد مورد نیاز در المپیادهای ریاضی دانش‌آموزی (IMO) از پرداختن به مطالبی که اهمیت کمتری در این مسابقات دارد، اجتناب نموده است. به علاوه در هر سر فصل تکنیک‌ها و ایده‌های اصلی تشریح شده و به ترتیب ساده تا دشوار، در هر فصل سوالات تشریحی متنوعی مرتبط با موضوع آن فصل بیان و حل شده است.

برای افرادی که تنها برای مرحله اول المپیاد ریاضی آماده می‌شوند، مطالعه فصل‌های  ۱ تا ۴ و فصل ۷ می‌تواند آشنایی اجمالی فراهم کند. اما برای افرادی که مایل  به موفقیت در مرحله دوم و بعد از آن هستند، مطالعه کلیه فصل‌ها پیشنهاد می‌گردد. باید توجه داشت که با توجه به جایگاه نویسنده در المپیاد ریاضی، مطالعه این کتاب دانش لازم برای شرکت در مسابقات بین‌المللی ریاضی (IMO) را فراهم می‌کند. اگر چه حل مسایل تکمیلی برای این منظور توصیه می‌گردد.

مترجم خواهشمند است در صورتی که ایراد تایپی یا علمی در کتاب مشاهده می‌کنید جهت اصلاح در چاپ‌های بعدی، موارد را به آدرس ایمیل اینجانب که در زیر آورده شده است ارسال نمایید.

 

 

جعفر آقایانی چاوشی، در گفت‌وگو با ایبنا: دانش‌پژوهان ایرانی تشنه مطالب علمی نو هستند

جعفر آقایانی چاوشی، پژوهشگر و مولف اثر«پژوهش‌هایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی» درباره ادبیات علمی و کتاب‌هایی که برای عموم در حوزه اخترفیزیک و کیهان‌شناسی تالیف می‌شود، گفت: کتاب‌های موجود اغلب درسی و در سطح متوسط‌‌ تالیف یافته‌اند و استادان و پژوهشگران و صاحب‌نظران ایرانی، هنوز وارد عرصه نگارش کتاب‌های پژوهشی و نظریه‌پردازی در اخترفیزیک و کیهان‌شناسی نشده‌اند.

خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) در میان کتاب‌های علمی منتشر شده همواره جای خالی، کتابی که در برگیرنده پیشرفت‌های نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در سطح جهانی باشد، محسوس است، خوشبختانه چاپ و انتشار کتابی با عنوان «پژوهش‌هایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی» تالیف جعفر آقایانی چاوشی تا حدودی این خلا را پر کرده است.
به همین دلیل‌ با نویسنده و پژوهشگر این اثر به گفت‌وگو نشستیم تا از کم و کیف این کار مطلع شویم و تأثیر این کتاب را در پیشرفت علم اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در کشور جویا شویم.

به نظر شما ادبیات علمی در میان نویسندگان ایرانی چه جایگاه دارد؟

برای پاسخ به این پرسش، به مقدمه کوتاهی نیازمندیم. در پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، آنانکه سنشان اقتضا می‌کند و دانشگاه دیده‌اند، می‌دانند که ایران از قافله علم جهانی، فرسنگ‌ها فاصله داشت. خفقان حاکم بر کشور مانع اساسی در ظهور استعدادها  بود،

تنها کسانی می‌توانستند، به پژوهش‌های علمی دست بزنند که به کشورهای اروپایی یا آمریکایی سفر کنند و در دانشگاه‌های آن ممالک به تحصیل و پژوهش بپردازند. سیاست رژیم پهلوی دوم هم حول همین محور می‌چرخید که جوانان با استعداد ایرانی را برای همیشه روانه کشورهای آمریکایی و اروپایی کند، دانشمندان، چون مرحوم دکتر ابوالقاسم غفاری، دکتر علی جوان که از دانشمندان بزرگ و خلاق ایرانی در آمریکا بود محصول همین سیاست بوده‌اند. این دانشمندان وقتی که آمریکا رفتند دیگر برنگشتند.

انقلاب اسلامی علاوه بر اینکه بندهای اسارت را از دست و پای ایرانیان از هم گسست، موجب شکوفائی استعدادها نیز شد. به همین جهت، دانش پژوهان ما توانستند در علومی همچون هسته‌ای، نانو تکنولوژی، هوافضا و پزشکی، خود را تا حدود زیادی به کشورهای مترقی نزدیک کنند، گرچه بازهم به علت کم‌کاری سیاستمداران از این استعداد استفاده بهینه نشد.

حال برگردیم به سئوال شما بسته اینکه خروجی این تحولات علمی به صورت مقاله یا کتاب‌های درسی و یا کتاب‌های پژوهشی باشند وضعیت ادبیات علمی در کشور متفاوت است. البته در علومی که ذکرش گذشت، صاحب‌نظران و پژوهشگران مقالات علمی و پژوهشی خود را به زبان‌های اروپایی نوشته و در نشریات اروپایی و آمریکایی نیز به چاپ رسانده‌اند. در حال حاضر، می‌توان ایران را، از جمله کشورهای مطرح در نگارش مقالات ISI در خاورمیانه نام برد.

اما اگر بخواهیم از کتاب‌های درسی و پژوهشی در علوم فوق بحث کنیم باید بگوییم که اکثر این کتاب‌ها، از منابع خارجی ترجمه شده‌اند و ما کتاب‌هایی پژوهشی در اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در سطح عالی که حرفی برای گفتن داشته باشد، هنوز روانه بازار کتاب نکرده‌ایم. امیدوارم که استاد و پژوهشگران علمی کشور، هرچه زودتر از این گذرگاه نیز عبور کنند.

آیا کتاب‌ها موجود در حوزه فیزیک و کیهان‌شناسی با توجه به اینکه مخاطبان سرشماری هم دارند، پاسخگوی نیازهای علمی مخاطبان خود هستند و عطش آنان را فرو می‌نشانند؟

من خود با عده زیادی از دانشجویان و دانش پژوهانی در ارتباط هستم که تشنه مطالب نو در حوزه اخترفیزیک و کیهان‌شناسی هستند با اینحال کتاب‌های موجود که اغلب درسی و در سطح متوسط‌‌ تالیف یافته‌اند، این تشنگی را فرو نمی‌نشانند و دانشجو ناگزیر مواد مورد نیازش را بوسیله اینترنت به شکل نه چندان روشنی از منابع خارجی دریافت می‌کند.
این خلاء به حدی در سطوح دانشگاهی محسوس است، که برخی از دانشگاه‌ها با صرف هزینه‌های بسیار سنگین از استادان خارجی همانند آقای دکتر فرلت (Rager Ferlet) استاد اختر فیزیک رصدخانه پاریس برای سخنرانی به ایران دعوت می‌کنند. همین استاد فرانسوی هم وقتی به ایران می‌آید. یک سخنرانی متوسطی به زبان‌های انگلیسی و یا فرانسه ایراد می‌کند که برای اغلب مخاطبین هم قابل فهم نیست.

بعد هم وقتی که از نامبرده متن سخنرانی‌اش برای چاپ در یک نشریه چاپ ایران درخواست می‌شود. از دادن متن مقوله‌اش، خودداری می‌کند و این یعنی بی‌احترامی به ایران و ایرانیان!

آیا همین موارد و نارسایی‌ها سبب شد که شما تألیف کتاب مورد بحث را در دست بگیرید؟

بله دقیقا همین. برای اینکه اولا به دانشگاه‌ها و مراکز علمی ایران ثابت کنم که در ایران هم، پژوهشگران و صاحب‌نظرانی وجود دارند که همان حرف‌ها آقای فرلت را می‌توانند با زبانی روشن‌تر بیان کنند و دیگر اینکه نیاز به خروج ارز برای دعوت از چنین استادانی نیست.

ثانیا آقای دکتر فرلت و دانشمندان غربی‌ امثال او را نیز با پیشرفت‌های چشمگیر ایرانیان آشنا کنیم تا دیگر به دیده جهان سومی به ایران نگاه نکنند!
علم و پیشرفت‌های علمی، قدرت و توانایی یک کشور محسوب می‌شود، کشوری می‌تواند در این جهان پرآشوب، حرفش را به کرسی بنشاند که از لحاظ عملی پیشرفت کرده باشد. علت دشمنی آمریکا و اروپا هم با پیشرفت‌های هسته‌ای ایران در همین مسئله خلاصه می‌شود که آن‌ها می‌خواهند با دور نگاه‌داشتن ایران از علم، مانع از نقش آفرینی اسن کشور در عرصه سیاست جهانی شوند.

به‌نظر شما با توجه به اینکه افراد زیادی در ایران مخاطبان اختر فیزیک و کیهان‌شناسی هستند، چرا ناشران رغبت چندانی به انتشار این کتاب‌ها نشان نمی‌دهند؟

اولا همان‌گونه که پیش‌تر اشاره کردم. استادان و پژوهشگران و صاحب‌نظران ایرانی، هنوز وارد عرصه نگارش کتاب‌های پژوهشی و نظریه‌پردازی در اخترفیزیک و کیهان‌شناسی نشده‌اند. اگر چنانچه وارد این وادی شوند و با یکدیگر مسابقه علمی دهند، خواهیم دید که ناشران هم برای انتشار دستاورهایشان سرودست می‌شکنند.

تفاوتی که ایران به دیگر کشورهای مطرح جهان در نشر آثاری در اختر فیزیک و کیهان‌شناسی دارد در چیست؟
تفاوت عمده باز هم به همان تازه کار بودن پژوهشگران ایرانی در این عرصه، باز می‌گردد. تاریخ نشر کتاب‌های علمی در زمینه اخترفیزیک در آمریکا و اروپا لااقل به یک قرن و نیم بازمی‌گردد در حالیکه ما هنوز هم که هنوز است از ترجمه فارسی این آثار استفاده می‌کنیم. من امیدوارم، همانگونه که ما در ساختن موشک پیشرفته، رسیدن به بسیاری از اکتشافات در پزشکی، فاصله خود را جهان غرب بسیار کوتاه کرده‌ایم به زودی هم خواهیم توانست به مشکلاتمان در اختر فیزیک و کیهان‌شناسی فایق آییم. در آن زمان ما هم می‌توانیم دوش به دوش دانشمندان غربی در میدان‌های اختر فیزیک و کیهان‌شناسی به پیش برویم.

سوال آخر من این است که درباره کتابی که خودتان تالیف کرده‌اید و همین چند روز پیش روانه بازار کتاب شد توضیحاتی بدهید.
درباره این کتاب صاحب‌نظران در آینده نزدیک سخنرانی خواهند کرد تا اهمیت آن را برای ایرانیان گوشزد کنند بقول مولوی:

خوشتر آن باشد که سردلبران        گفته آید در حدیث دیگران

آنچه من به عنوان گردآورنده و ویراستار این مقالات می‌توانم بگویم این است که چنین کتابی در زمینه نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی بی‌سابقه است. من توانستم تقریبا از ۹۹ درصد استادان ایرانی متحصص در زمینه‌های اخترفیزیک و کیهان‌شناسی مقالاتی به زبان‌های فارسی و انگلیسی بگیرم. البته از بعضی از این متخصصان تعمدا به دلایلی درخواست مقاله نکردم بعضی از مدرسین تازه‌وارد را هم در خور مقاله گرفتن نیافتم. بنابراین می‌توانم برخود ببالم که مقالات استادان برجسته‌ای همچون دکتر مهدی گلشنی، دکتر یوسف ثبوتی، دکتر علیرضا آزموده اردلان، دکتر علی‌عجب‌شیری زاده و دکتر داود محمد‌زاده جسور زینت‌بخش این کتاب‌ بودند.

تعداد ۴۲ مقاله که ۳۰ مقاله فارسی و ۱۲ مقاله به انگلیسی و فرانسه منتشر شده‌اند. موضوعات مطرح در این مقالات همه مفاهیمی هستند که امروزه در محافل علمی دنیا مورد بحث و گفت‌وگو هستند.

در اینجا باید از ناشران محترم این کتاب یعنی موسسه انتشارات دانشگاه صنعتی شریف و موسسه انتشاراتی رمز و مؤسسه آموزشی فرهنگی ادب و دانش ماخ که این کتاب را به طرز بسیار زیبایی به چاپ رساندند تشکر ‌کنم.

کتاب «پژوهش‌هایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در ایران معاصر» منتشر شد

کتاب «پژوهش‌هایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در ایران معاصر» به همت انتشارات رمز وابسته به موسسه فرهنگی آموزشی ادب و دانش ماخ و با همکاری مؤسسه انتشارات علمی دانشگاه صنعتی شریف منتشر شد. این کتاب به همت آقای دکتر جعفر آقایانی چاوشی (عضو هیئت علمی گروه فلسفه‌‌ی علم دانشگاه صنعتی شریف) و با پیشگفتاری از دکتر مهدی گلشنی (عضو شورای‌عالی انقلاب فرهنگی و استاد ممتاز دانشگاه صنعتی شریف) روانه‌ی بازار شده است.

از آنجا که رویکرد اصلی موسسه فرهنگی آموزشی ماخ، هدایت و راهبری مسیر علمی و آموزشی دانش‌آموزان و دانش‌پژوهان ایرانی است؛ در راستای نیل به این هدف و با رویکر معرفی مسیرهای پژوهشی ممکن در حوزه‌های نجوم، فیزیک و کیهان‌شناسی در سطح تحصیلات تکمیلی به دانش‌پژوهان ایرانی ذیل نظر استادان و صاحب‌نظران این حوزه، برای آماده‌سازی و انتشار این کتاب کوشیده است.

از دیرباز یکی از دغدغه‌های مسئولین آموزشی فعال در حوزه‌ی پرورش استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان المپیادی، نگرانی از فرار مغرها و احساس بطالت گروهی از این دانشجویان بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه در کشور است. بخشی از این احساس به دلیل عدم آشنایی کافی با مسیرهای پژوهشی موجود در کشور اتفاق می‌افتد که ان‌شاالله با معرفی کامل و بهینه‌ی این دستاوردها در سطوح گوناگون، قدمی هرچند کوچک برای ایجاد خودباوری و آشنایی با فعالیت‌های علمی رایج در سطح کشور برداشته شود.

مفتخریم که در این کتاب از همکاری برجسته‌ترین اساتید فیزیک و نجوم دانشگا‌ه‌های کشور بهره برده‌ایم که از آن جمله می‌توان به اساتید ذیل اشاره کرد:

دکتر مهدی گلشنی (رییس گروه فلسفه‌ی علم دانشگاه صنعتی شریف و از رؤسای پیشین دانشکده‌ی فیزیک این دانشگاه)

دکتر حسن بلوری (دانشگاه برلین)

پروفسور یوسف ثبوتی (ریاست سابق و بنیان‌گذار دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان)

دکتر اکرم حسنی زنوزی (دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان)

دکتر جعفر آقایانی چاوشی (گروه فلسفه‌ی علم دانشگاه صنعتی شریف)

دکتر حسین حقی (دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان)

دکتر سید صادق موحد (دانشیار فیزیک دانشگاه شهید بهشتی)

دکتر محمود بهمن آبادی (عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف)

دکتر سپهر اربابی بیدگلی (عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی قم)

دکتر نعمت‌الله ریاضی (عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک دانشگاه شهید بهشتی)

دکتر بهرام خالصه (گروه فیزیک دانشکده علوم پایه دانشگاه فردوسی مشهد)

دکتر علی عجب شیری‌زاده (استاد دانشکده فیزیک دانشگاه تبریز)

دکتر سعدالله نصیری قیداری (دانشکده فیزیک دانشگاه شهید بهشتی)

دکتر مهدی خاکیان قمی (دانشکده مهندسی انرژی و فیزیک دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران))

دکتر علیرضا آزموده اردلان (دکتری ژئودزی از اشتوتگارت آلمان و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران)

سید محمد مهدی فیروزآبادی (کارشناس ارشد ذرات بنیادی و کیهان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی)

دکتر حسین مصحفی (دکتری فیزیک، تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان)

دکتر جمشید قنبری (دانشکده فیزیک دانشگاه فردوسی مشهد و رییس هیئت مدیره‌ی دانشگاه خیام مشهد)

دکتر مرجان موسی‌پور (دانشکده فیزیک دانشگاه خیام مشهد)

علیرضا وفایی صدر (دانشجوی دکتری فیزیک، دانشگاه شهید بهشتی)

انیرود پرادهان (استاد گروه ریاضی کالج تحصیلات تکمیلی هن زمانی ۲۳۱۳۳۱ قاضی پور،  هندوستان)

دکتر سعید عطارد (استاد گروه فیزیک دانشگاه یاسوج)

دکتر سیده مریم حسینی سیدی (بابلسر، دانشگاه مازندران، گروه فیزیک اتمی و مولکولی)

دکتر اصغر محسن نژاد (بابلسر، دانشگاه مازندران، گروه فیزیک اتمی و مولکولی)

دکتر مرتضی محسنی (استاد گروه فیزیک دانشگاه پیام نور تهران)

دکتر باسم غیور (دانشکده فیزیک دانشگاه حیدرآباد هندوستان)

دکتر علیرضا خصالی (عضو هیئت علمی دانشکده علوم پایه دانشگاه مازندران)

دکتر آذر خسروی (استادیار دانشکده علوم پایه دانشگاه مازندران)

دکتر احمد شیخی (دانشیار بخش فیزیک دانشگاه شیراز)

دکتر سمیه حاج خلیلی (بخش فیزیک و رصدخانه ابوریحان بیرونی دانشکده علوم دانشگاه شیراز)

دکتر انوشه لطیفی (عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی قم)

سعید ثانیه (دانشجوی دکترای فیزیک دانشکده فیزیک سمنان)

دکتر حمید رضا ملک‌پور (دانشکده فیزیک دانشگاه سمنان)

دکتر یاسر ایازی (پژوهشکده ذرات پژوهشگاه دانش‌های بنیادی)

دکتر فرهاد دارابی (گروه فیزیک دانشگاه شهید مدنی تبریز)

دکتر داوود محمدزاده جسور (هیئت علمی دانشگاه تبریز)

دکتر کاظم فاقعی (استادیار گروه فیزیک، نجوم و اخترفیزیک دانشگاه دامغان)

فرانسوا دو کلوسه (استاد اخترفیزیک دانشگاه فرانسه)

دکتر سید قاسم رستمی (عضو هیئت علمی دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه بجنورد)

دکتر پانته‌آ داوودی‌فر (گروه نجوم و اخترفیزیک نظری و تجربی مرکز تحقیقات نجوم و اخترفیزیک مراغه)

دکتر گوهر رستگار زاده (عضو هیأت علمی دانشکده فیزیک دانشگاه سمنان)

دکتر مهدی عباسیان مطلق (گروه فیزیک دانشکده علوم پایه دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین)

دکتر داوود پورمحمد (گروه فیزیک دانشکده علوم پایه دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین)

دکتر یوسف پزشکیان (دکتری فیزیک دانشگاه صنعتی شریف)

دکتر سعید دوست محمدی (دانشکده فیزیک دانشگاه شهید باهنر کرمان)

دکتر سید جلیل‌الدین فاطمی (دانشکده فیزیک دانشگاه شهید باهنر کرمان)

دکتر حمید ارجمند کرمانی (دانشکده فیزیک دانشگاه شهید باهنر کرمان)

دکتر هادی هدایتی خلیل‌آباد (دانشکده فیزیک دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی)

دکتر حسین صفری (دانشکده فیزیک دانشگاه زنجان)

دکتر مرجان مربوطی (دانشکده مهندسی انرژی و فیزیک دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران))

دکتر کیوان قنبری (دانشکده مهندسی انرژی و فیزیک دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران))

دکتر سمیه قلی‌پور (دانشکده مهندسی انرژی و فیزیک دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران))

دکتر محمد محمدی (دانشکده برق دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران))

دکتر زینب کیامهر (گروه علوم پایه دانشکده علوم دریایی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار)

دکتر محمد رضا ستاره (هیئت علمی دانشگاه کردستان)

دکتر آنبیرو پرازان (دانشکده ریاضی دانشگاه هند)

دکتر بیژن نیکوروان (دانشکده فیزیک دانشگاه آزاد ورامین)

دکتر میشا نیکوروان (دانشکده فیزیک دانشگاه آزاد ورامین)

دکتر احسان توابی (دانشیار دانشکده فیزیک دانشگاه پیام نور)

سرجه کوچمی (مرکز پژوهش‌های اخترفیزیک پاریس)

دکتر حدیث گودرزی (پژوهشکده‌ی نجوم مرکز پژوهش‌های بنیادی)

دکتر روح‌الله کریمی (عضو هیئت علمی و استادیار دانشکده برق دانشگاه تفرش)

پروفسور جاکوب روزلوت (هیئت علمی دانشگاه نیس فرانسه)

 

برای آشنایی بیشتر با کتاب، توجه شما را به پیشگفتار دکتر گلشنی که در ادامه آمده است جلب می‌کنیم:

پیشگفتار از دکتر مهدی گلشنی
استاد دانشگاه صنعتی شریف

اخترشناسی، یعنی علمی که به بررسی مواضع، حرکات و ویژگی‌های اجرام سماوی می‌پردازد، یکی از کهن‌ترین علوم بشری است. اخترشناسان قدیمی با دقّت آسمان شب را نظاره و رصد می‌کردند و برای این کار نیز ابزارهایی متناسب با آن ساخته بودند. با اختراع تلسکوپ و اکتشافات کپرنیک و گالیله و کپلر، در دوره رنسانس، تحوّلی عظیم در این علم حاصل شد و به تبع آن عصر اخترشناسی جدید آغاز گردید.
در قرن بیستم، به موازات تکامل ابزارهای رصدی حوزه‌های کاملاً جدیدی در آسمان شناسایی شد. مثلاً معلوم گردید که غیر از کهکشان ما، کهکشانهای دیگر و همینطور خوشه¬های کهکشانی و غیره وجود دارند. کار نظری هم بر روی یافته‌های رصدی شتاب گرفت و زمینه را برای تکوین کیهانشناسی جدید و آزمون نظریه‌های جهانشمولی نظیر نسبیت عام فراهم کرد.
کیهان شناسی، علم مربوط به مطالعه آغاز جهان، سیر تکاملی و سرانجام آن است. پیش از تکوین کیهانشناسی جدید در اوایل قرن بیستم، تفحصات کیهانشناسانه بیشتر بُعد فلسفی را مد نظر داشت تا مباحث فیزیکی و تجربی آن را. آغاز کیهانشناسی جدید همزمان با مقالۀ مهمی از اینشتین در ۱۹۱۷ بود. پس از ارائه نظریه نسبیت عام در ۱۹۱۶، اینشتین کوشید آن را در ۱۹۱۷ برای کل جهان به کار گیرد. کشف سرخگرائی در اشعۀ واصل از کهکشانهای دور، کاربرد نظریۀ اینشتین برای جهان را شدت بخشید؛ زیرا این نظریه وجود چنین پدیده ای را به راحتی توجیه می‌کرد. به دنبال این کشف مهم، مسأله انبساط جهان و نظریۀ مهبانگ مطرح شد. در ۱۹۴۰ چند کیهانشناس سر شناس نظریه جهان ماندگار را ارائه دادند. مناقشه بین طرفداران این دو نظریه بسیار داغ بود تا آنکه در ۱۹۶۵ وجود اشعۀ کیهانی زمینه کشف شد و نظریۀ مهبانگ را تقویت کرد. بعد از این کشف، تحوّلات متعددی چه در بُعد تجربی و چه در زمینۀ نظری رخداد و در حالی که به بعضی از سؤالات پیشین پاسخ داده شد، مسائلی کاملاً جدید نظیر ماده تاریک و انرژی تاریک مطرح گردید. هم اکنون نیز اخترشناسی و کیهانشناسی حوزه‌های بسیار فعالی را در سراسر جهان پوشش می‌دهند.
اخترشناسی در تمدّن اسلامی
اخترشناسی از حوزه‌های بسیار فعال در دوره تمدن اسلامی بود. از همین رو اخترشناسان مهمی در این تمدن ظهور کردند که نه تنها میراث بر جای مانده از یونانیان را گسترش دادند بلکه به نو آوری ها واکتشافات ارزشمندی هم نایل آمدند.
این علم شاید از اوّلین علومی بود که مورد توجه مسلمانان قرار گرفت. دلیل این توجه نیاز آنان به دانستن اوقات شرعی و تعیین جهت قبله برای انجام فرایض شرعی بود. آنان با آنکه سنّت بطلمیوسی را ادامه دادند، از زیجهای ایرانی و هندی نیز بهره فراوان بردند. منجّمان مسلمان ابزارها و آلات نجومی نظیر اسطرلاب ذات الحلق و غیره را که ساخته یونانیان بود تکامل بخشیدند و با دقتی شایان تحسین به رصد موقعیت ستارگان و سیارات پرداختند.
در این دوره چهره‌های درخشانی در اخترشناسی ظهور کردند که از آن جمله می‌توان به البتانی، عبدالرحمنن صوفی، ابوریحان بیرونی، ابن یونس مصری، خواجه نصیرالدین طوسی، قطب الدین شیرازی و غیاث الدین جمشید کاشانی اشاره کرد.
در اینجا بد نیست به بعضی از ابتکارات و اکتشافات اخترشناسان اسلامی نیز اشاره کنیم:
–    البتانی روش نوینی برای تعیین زمان رویت هلال ماه ارائه کرد. رصدهای او جزو دقیق ترین رصدهای اخترشناسی اسلامی بود که در نجوم اروپاییان نیز موثر افتاد.
–    ابوریحان بیرونی نخستین دانشنامه اخترشناسی در جهان اسلام را تحت عنوان قانون مسعودی مدوّن کرد. همو از امکان حرکت زمین به دور خورشید و نیز حرکت اجرام سماوی در مداری بیضوی سخن گفت و کتابی در محاسبه طول و عرض جغرافیائی شهرها ی معروف آن زمان نوشت.
–    ابن یونس مصری اخترشناس دربار فاطمیان در قاهره یکی از کاملترین زیجها را در تمدّن اسلامی مدون کرد.
–    نصیرالدین طوسی، در کتاب التّذکره ناخرسندی خود را از نظام بطلمیوسی در بارۀ حرکت سیارات ابراز داشت و با بهره‌گیری از ساز و کار «جفت طوسی» معایب این نظام را اصلاح کرد.
–    ریشه نوآوری¬های کپرنیک را می‌توان در آثار بر جای مانده از مکتب مراغه مشاهده کرد.

کیهان شناسی در تمدّن اسلامی
مسأله خلقت جهان برای مسلمانان از دیر باز با مباحث دینی و متافیزیکی گره خورده است. دلیل این امر نیز تشویق قرآن مجید به تامل در چگونگی پیدایش جهان و حرکات اجرام سماوی بوده است. در قرآن به آفرینش جهان، ساختار و پایان آن اشارات متعددی شده است.
«قل سیروا فی الارض فانظروا کیف بدء الخلق …» (عنکبوت /۲۰)
(بگو در زمین سیر کنید و بنگرید که خداوند چگونه خلقت را آغاز کرد…)
«قل انظروا ما ذا فی السموات و الارض …» (یونس / ۱۰۱)
(بگو بنگرید آنچه را که در آسمانها و زمین است…)
«خلق السموات بغیر عمد ترونها و القی فی الارض رواسی ان تمیدبکم … » (لقمان / ۱۰)
(آسمانها را بی ستونی که به حسّ مشاهده کنید خلق کرد و در زمین کوههای استوار قرار داد تا شما در آرامش باشید…)
«اولم یروا کیف یبدی الله الخلق ثمّ یعیده …» (عنکبوت/۱۹)
(آیا نیندیشیده اند که خداوند چگونه آفرینش را آغاز می کند و سپس بازش می گرداند…)
این آیات هم به کاوشی تجربی اشارت دارد و هم به پژوهش نظری آن. در بینش قرآنی، مطالعۀ طبیعت از مشاهدات ساده شروع می شود و با تعقل و معرفت عمیق ادامه می یابد تا نهایتاً به شناخت خداوند خاتمه یابد.
کاوشهای نظری گاهی با خود مسأله پیش فرضهای متافیزیکی را همراه دارد که پاسخ به آنها صرفا از طریق علم میسّر نیست. دانشمندان در این حال اغلب به جهان بینی حاکم بر ذهنشان متوسل می شوند تا پاسخ به آنها را بیابند. بنا بر این برای علمای اسلامی پاسخ به مسأله خلقت مستلزم پرداختن به کارهای تجربی و فیزیکی و نیز فلسفی بوده است.
کیهان شناسان غربی هم که دنبال پاسخگوئی به سؤالات مربوط به پیدایش جهان هستند، در دهه‌های اخیر به تأملات متافیزیکی در مورد مسائل مربوط به خلقت جهان و نحوه تحوّل آن روی آورد‌ه‌اند.
در تمدّن اسلامی، کیهان‌شناسی مبتنی بر قرآن و حدیث همراه با تاملات فلسفی بر گرفته از میراث یونانیان بود.
مهمترین مسأله کیهان‌شناسی آن دوران، مربوط به چگونگی آفرینش جهان بود. اینکه آیا جهان از لحاظ زمانی آغازی داشته است یا خیر؟ به عبارت دیگر، آیا حادث ذاتی است یا زمانی. بسیاری از متکلمان مسلمان معتقد به حدوث زمانی عالم بودند و حال آنکه فلاسفه مسلمان اغلب به قدمت زمانی آن اعتقاد داشتند. عرفای مسلمان در این میان راه سومی در پیش گرفتند که عبارت بود از نظریۀ خلق مُدام که طبق آن عالم در هر لحظه بود و نابود می شود. به قول مولوی:
هر نفس نو می شود دنیا و ما              بی خبر از نوشدن اندر بقا
ملا صدرا که در آن واحد فیلسوف و عارف بود، با طرح حرکت جوهری، متذکر شد که ذات هر چیزی از طریق حرکت جوهری، مُدام در حال نو شدن است. او بر خلاف فیلسوفان مسلمان پیش از خود، حدوث زمانی را به یک زمان خاصّ در گذشته محدود نمی کند؛ یعنی خلقت جهان مدام نو می شود، بدون آنکه در گذشته آغازی داشته باشد.

اخترشناسی و کیهان شناسی در ایران معاصر
درس اخترشناسی گر چه از اوائل تأسیس دانشگاهها در ایران دایر بوده، ولی در چند دهۀ اخیر میزان فعالیت در آن شدت یافته است، امّا کیهان شناسی بطور جدّی فقط در چند دهۀ اخیر در دانشگاهها مطرح شده است و اکنون در بسیاری از آنها پژوهش وتدریس می شود.
جناب آقای دکتر جعفر آقایانی چاوشی که از متخصصان تاریخ علم در تمدّن اسلامی اند، برای اینکه میزان فعالیت پژوهشی در حوزه های اخترشناسی و کیهان‌شناسی در دانشگاه‌های ایران معلوم شود دست به ابتکار جالبی زده اند که جمع آوری مقالات از دانشگاه‌های سراسر کشور در این دو حوزه بوده است. مجموعۀ حاضر حاصل این تلاش است که حاوی مقالات استادان و پژوهشگران در دانشگاه‌های شهید بهشتی، صنعتی امیر کبیر، علوم پایۀ زنجان، یاسوج، دامغان، صنعتی شریف، شیراز، مازنداران، صنعتی قم، سمنان، شهید مدنی آذربایجان، بجنورد، شهید باهنر کرمان، خواجه نصیرالدین طوسی، زنجان، پیام نور تهران، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، مرکز تحقیقات نجوم و اختر فیزیک مراغه، دانشگاه بین المللی امام خمینی و دو دانشگاه خارجی می‌باشد. تعدادی مقاله هم به زبان انگلیسی ارائه شده است. این مقالات طیف وسیعی از مطالبِ کیهان‌شناسی معاصر را در بر می‌گیرد (مثل آشکار سازی امواج گرانشی، سیاهچاله ها، هندسه پیچیده فضا و زمان، عدم تقارن بین ماده و ضد ماه، انرژی تاریک و پرتوهای کیهانی).
این کتاب همچنین بعضی از پژوهش‌های اختر فیزیکی، نظیر بازسازی میدان مغناطیسی خورشید، انتشار امواج رادیوئی و ساخت رادیو تلسکوپ را در بر دارد.
امید است این کتاب وسیله آشنایی ییشتر دانش‌پژوهان ایرانی با این دو حوزه که سابقه‌ای بس طولانی در کشور عزیزمان داشته‌اند، باشد. این کتاب همچنین از یک سو نشانگر گستره نسبتاً وسیعی است که کیهان‌شناسی و اخترشناسی تشکیل می‌دهند و از سوی دیگر مبین خلاء های موجود در پژوهش‌های فعلی کشور در این دو حوزه است. زحمات جناب آقای دکتر چاوشی در فراهم آوردن این مجموعه ارزشمند قابل تقدیر است.

دکتر مهدی گلشنی
اول اردیبهشت سال ۱۳۹۷

 

جلسه‌ی نقد و بررسی نشریه علمی زیست‌شناسی دانشگاه تهران

جلسه‌ی نقد و بررسی نشریه علمی دانشجویی انجمن علمی زیست‌شناسی دانشگاه تهران که با حمایت موسسه فرهنگی آموزشی ماخ منتشر می‌شود، برگزار شد.

در این جلسه که به میزبانی انجمن علمی زیست‌شناسی دانشگاه تهران و در روز دوشنبه دوم اسفند ماه برنامه‌ریزی ‌شده بود، ضمن ارائه‌ی پیشنهاد و راهکارها از سوی مدعوین برای اعتلای هرچه بیشتر سطح محتوایی نشریه، راهکارهای متناسب برای جهت‌دهی علمی، پژوهشی دانشجویان مقطع کارشناسی در بستر ارائه و تولید این نشریه ارائه شد.

گفتنی است این نشریه که با نام دنا از سال ۱۳۸۶ به‌طور پیوسته و تمام رنگی منتشر می‌شود، بارها برنده عناوین و رتبه‌های برتر در مسابقات مرتبط با نشریه‌های دانشجویی در سطح کشور شده است.

میهمانان این جلسه آقایان کامبیز خالقی به نمایندگی از موسسه ماخ، آقای دکتر امید غیور استاد دانشگاه شهید چمران اهواز، آقای محمد کرام‌الدینی رییس کمیته علمی المپیاد زیست‌شناسی و عضو شورای برنامه‌ریزی و تآلیف کتب درسی، آقای دکتر بهمن زینلی رییس دانشکده زیست‌شناسی دانشگاه تهران، آقای دکتر حسن رحیمیان و آقای دکتر علیرضا ساری از اعضای هیئت علمی این دانشگاه، آقای عرفان خسروی از مدرسین با سابقه المپیاد و ژورنالیست علمی بودند.

موسسه فرهنگی آموزشی ماخ ضمن آرزوی توفیق روزافزون برای عزیزان دست‌اندرکار این نشریه امیدوار است با حفظ خط‌مشی‌ها و تلاش برای ایجاد روحیه خلاق، نوآور و تأثیرگذاری بر روند تعیین آینده‌ی شغلی – پژوهشی دانشجویان، گامی مؤثر در راستای اعتلای ایران اسلامی بردارد.

مراسم جشن ده سالگی کتاب فراگیری فعال نجوم برگزار شد

جشنی ۱۰مین سالگرد انتشار کتاب فراگیری فعال نجوم به همت موسسه فرهنگی آموزشی ماخ و باشگاه نجوم مرکز علوم و ستاره شناسی تهران برگزار شد. در این مراسم آقایان فرهاد ذکاوت، مصطفی یاوری آیین، سید علی وکیلی و امیرحسین موسوی سخنرانی کردند.

پیش از این نیز مراسم مشابهی به مناسبت ده‌سالگی این اثر و با همکاری شهر کتاب شیراز برگزار شده بود. برای مشاهده‌ی گزارش تصویری، ادامه‌ی مطلب را ببینید.